Hoe kunnen licht, leefstijl en natuur bijdragen aan herstel? Sarina, ervaringsdeskundige bij GGzE en in opleiding tot GGZ-agoog, ziet in haar werk én vanuit haar eigen ervaring hoe waardevol deze thema’s kunnen zijn. Van wandelen met cliënten tot haar eigen ervaring met het LichtCafé. Volgens Sarina mogen we veel vaker kijken naar wat iemand nodig heeft om zich goed te voelen én om dat ook na een behandeling vast te houden.
Wandelen maakt het gesprek anders
Toen Sarina op Landgoed De Grote Beek werkte, ging ze regelmatig met cliënten naar buiten. Ze wandelde veel één-op-één en zette samen met een collega een wandelgroep op. Nu ze op de Grijze Generaal werkt, is dat soms wat lastiger. De stedelijke omgeving brengt voor sommige cliënten meer prikkels met zich mee. Toch probeert ze het wandelen waar mogelijk onderdeel te laten zijn van haar werk.
Soms spreekt ze bijvoorbeeld met een cliënt af bij het Philips de Jongh Park. “Ik merk dat je tijdens het wandelen heel anders met elkaar praat. Het gesprek is wat meer casual en je hebt minder het ongemak van elkaar de hele tijd aankijken. Van cliënten krijg ik ook terug dat ze dat prettig vinden.”
Daarbij hoeft groen volgens Sarina niet voor iedereen de oplossing te zijn. “Niet iedereen vindt het prettig om in het groen te wandelen. Sommigen lopen juist liever door een winkelcentrum of een wijk. Het gaat erom dat je kijkt naar wat bij iemand past.”
Kleine stappen kunnen veel brengen
Beweging is een onderwerp dat regelmatig terugkomt in haar gesprekken met cliënten. Sarina kijkt daarbij niet alleen naar klachten, maar juist naar verschillende onderdelen van iemands leven. Hoe ziet een dag eruit? Hoe gaat het met sociale contacten, beweging en zingeving?
Ze vertelt over een cliënt die graag weer meer wilde bewegen, maar voor wie wekelijks zwemmen nog een te grote stap leek. Samen keken ze hoe ze met wandelen kon beginnen en vooral hoe ze kon herkennen wanneer het genoeg was.
Dat leverde meer op dan alleen beweging. “Ze merkte dat ze daarna niet per se vermoeider was. Haar hoofd was juist weer wat wakkerder en ze voelde haar lichaam beter. Het werd ook een stukje bewustwording.”
Sarina probeert cliënten daarbij vooral te helpen om zelf stappen te zetten. “Ik maak er actief ruimte voor, maar ik ga niet pushen.” Het liefst kijkt ze samen met iemand hoe beweging of naar buiten gaan een plek kan krijgen in de eigen omgeving. Hoe zelfstandiger iemand dat uiteindelijk kan doen, hoe beter.
Het LichtCafé als ‘startmotortje’
Ook met licht heeft Sarina persoonlijke ervaring. Tijdens haar eigen behandeling bezocht ze het LichtCafé van GGzE. Of het nu het licht zelf was dat haar hielp of het feit dat ze ’s ochtends een reden had om de deur uit te gaan, vindt ze moeilijk te zeggen.
“Ik was toen nog heel angstig en vond het moeilijk om überhaupt de deur uit te gaan. Bij het LichtCafé hing een heel prettige, rustige sfeer. Ik kon daar even landen, mijn boek lezen en bij het licht zitten. Het werd een heel fijn ochtendritueel.”
Dat ritueel heeft ze thuis deels voortgezet. Inmiddels begint ze haar dag aan haar bureau en gaat ze ’s ochtends met haar hond naar buiten. Ook in haar werk brengt ze het LichtCafé regelmatig onder de aandacht wanneer ze denkt dat het bij een cliënt kan passen, zeker nu de donkere dagen er weer aan komen.
Zelf weet Sarina hoe belangrijk juist zulke gewoontes kunnen zijn. Ze is graag actief, wandelt veel en is graag buiten. “Als het minder goed gaat, zijn dat vaak de dingen die als eerste wegglippen. Naar buiten blijven gaan is voor mij heel belangrijk” Dat herkent ze ook bij cliënten. Daarom kijkt ze samen met hen hoe een stap kleiner en daarmee haalbaarder kan worden.
Niet alleen kijken naar klachten
Volgens Sarina ligt er binnen de ggz nog een kans om breder te kijken dan alleen naar het verminderen van klachten. Vooral richting het einde van een behandeling vindt ze het belangrijk om opnieuw naar alle facetten van iemands leven te kijken.
“Hoe gaat het maatschappelijk en sociaal? Hoe zit het met zingeving? Hebben we overal genoeg aandacht voor gehad? Wat neem je zelf mee en welke doelen heb je nog?”
Juist wanneer een behandeling wordt afgerond, is het volgens haar belangrijk om bewust stil te staan bij wat iemand nodig heeft om het daarna zelf verder te kunnen. Nu kan het voor cliënten soms voelen alsof de behandeling stopt en daarmee ook meteen het vangnet wegvalt.
“Hoe zorgen we ervoor dat het goed met iemand blijft gaan?” Die vraag zou volgens Sarina nadrukkelijker onderdeel mogen zijn van de afronding. Daarbij kunnen leefstijl, sociale contacten, zingeving en beweging opnieuw aan bod komen.
‘Het mag nog veel meer leven’
Sarina hoopt dat licht, leefstijl en natuur een steeds vanzelfsprekender onderdeel worden van de zorg. Niet alleen omdat een individuele medewerker er affiniteit mee heeft, maar breed gedragen en geborgd binnen behandelteams.
“Het mag wat mij betreft nog veel meer leven in de behandelteams. Deze thema’s kunnen een grote invloed hebben op het bestaan van iemand. Naast hartstikke goede behandelingen is er nog zoveel meer te doen op het gebied van iemands welzijn.”
Juist die bredere blik vindt Sarina belangrijk: niet alleen kijken naar het verminderen van klachten, maar ook naar wat iemand helpt om zich goed te voelen, mee te doen en het dagelijks leven weer op te pakken.
